รู้จักตรา “นกยูงไทย”: เครื่องหมายรับรองมาตรฐานผ้าไหมไทย
ในช่วงที่ผ่านมา อุตสาหกรรมผ้าไหมไทยเผชิญกับความท้าทายสำคัญจากการหลั่งไหลเข้ามาของวัตถุดิบเส้นใยสังเคราะห์และเส้นไหมนำเข้าจากต่างประเทศที่มีคุณภาพหลากหลาย เมื่อนำมาผสมผสานหรือผลิตเป็นผ้าที่วางขายในท้องตลาดทั่วไปโดยขาดการระบุที่มาอย่างชัดเจน แต่ยังคงมีการใช้ชื่อเรียกหรือตราสัญลักษณ์ “ผ้าไหมไทย” (Thai Silk) เพื่อประโยชน์ทางการค้า
สภาวะดังกล่าวส่งผลกระทบโดยตรงต่อความเชื่อมั่นของผู้บริโภคทั้งในและต่างประเทศ ที่ไม่มั่นใจในมาตรฐานและแหล่งกำเนิดที่แท้จริงของสินค้า ปัญหานี้ไม่ใช่เพียงเรื่องการค้าขายทั่วไป แต่คือการสั่นคลอนภาพลักษณ์ของสินค้าส่งออกที่เป็นหน้าตาของประเทศและทำลายความตั้งใจของกลุ่มช่างทอพื้นบ้านทั่วประเทศไทย
จุดเปลี่ยนสำคัญสู่มาตรฐานระดับชาติ
จากสภาวะตลาดที่มีการลอกเลียนแบบและใช้เส้นใยสังเคราะห์มากขึ้น “มาตรฐาน” จึงเปรียบเสมือนหัวใจหลักในการคุ้มครองและเชิดชูภูมิปัญญาของช่างทอไทย ด้วยสายพระเนตรอันยาวไกลใน สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานสัญลักษณ์ “นกยูงไทย” เพื่อเป็นเครื่องหมายรับรองคุณภาพผลิตภัณฑ์ผ้าไหมไทยรวม 4 ชนิด โดยได้ดำเนินการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าอย่างถูกต้องมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2547
เพื่อให้ตรานกยูงพระราชทานเป็นที่ประจักษ์และป้องกันการแอบอ้างสิทธิ์ในระดับสากล กรมหม่อนไหมจึงได้จดทะเบียนเครื่องหมายรับรองครอบคลุมทั้งกลุ่มประเทศสหภาพยุโรป และอีก 9 ประเทศสำคัญทั่วโลก ได้แก่ จีน, นอร์เวย์, มาเลเซีย, สหรัฐอเมริกา, สิงคโปร์, สหราชอาณาจักร, อินเดีย, ฮ่องกง และญี่ปุ่น
4 สี 4 ระดับ ความหมายต่างกัน
ตรานกยูงไม่ได้มีแบบเดียว แต่แบ่งออกเป็น 4 ประเภทตามกระบวนการผลิตและวัตถุดิบที่ใช้
- นกยูงสีทอง (Royal Thai Silk) คือระดับสูงสุด ใช้เส้นไหมพันธุ์ไทยพื้นบ้านแท้ สาวด้วยมือ ทอด้วยกี่ทอมือแบบดั้งเดิม ทุกขั้นตอนอนุรักษ์ภูมิปัญญาพื้นบ้านอย่างเคร่งครัด
- นกยูงสีเงิน (Classic Thai Silk) ยังคงอนุรักษ์ภูมิปัญญาดั้งเดิมเป็นหลัก แต่สามารถประยุกต์ใช้เครื่องมือสมัยใหม่บางส่วนได้
- นกยูงสีน้ำเงิน (Thai Silk) คือผ้าไหมที่ผลิตด้วยภูมิปัญญาไทยแบบประยุกต์ เหมาะกับตลาดที่หลากหลายมากขึ้น
- นกยูงสีเขียว (Thai Silk Blend) คือผ้าที่ใช้เส้นไหมแท้ร่วมกับเส้นใยชนิดอื่น ผลิตด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่แต่ยังรักษาอัตลักษณ์ไทย
โดยทุกประเภทมีข้อกำหนดร่วมกันหนึ่งอย่างคือ ต้องผลิตในประเทศไทยเท่านั้น
รูป: ตรานกยูงสีทอง / นกยูงสีเงิน / นกยูงสีน้ำเงิน / นกยูงสีเขียว ตามลำดับ
นกยูงจึงไม่ได้บอกแค่คุณภาพของผ้า แต่ยังบอกเรื่องราวของคนที่นั่งอยู่หลังกี่ทอ และบอกว่าสิ่งที่คุณถืออยู่นั้นคือมรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าอย่างแท้จริง
เมื่อคุณเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีตรานกยูงพระราชทาน คุณไม่ได้แค่ซื้อผ้าผืนหนึ่ง แต่คุณกำลังร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการสืบสานจิตวิญญาณแห่งงานหัตถศิลป์ไทยให้ก้าวไกลสู่เวทีโลกอย่างเต็มภาคภูมิ
อ้างอิง: